Manatunatu e fitu i le Fono Faitulafono 2025

Ata o Ben Mitchell

Ben Mitchell

Faatonu o Fautuaga & Faiga Faavae, Faavae mo Tacoma Tamaiti aoga

O le fono faitulafono o le 2025 na tolopo ia Aperila 27. O le faaiuga o le paketi i le va o Democrats i le fono faitulafono ma le Kovana, o le tele lea o le tautau mo le tauaofiaga atoa, ma i le tolu vaiaso talu ai na foliga mai e sili atu nai lo le leai o le a manaʻomia e le au fai tulafono ni nai aso o se sauniga faʻapitoa i tua atu o le aso faʻaiʻu aloaia e faʻauma ai mea. E ui e leʻi manaʻomia lena mea, ae tatou te leʻi oʻo i le mataupu mulimuli ona e leʻi faʻaalia faalauaitele e Kovana Ferguson pe na te naunau e talia vaega tetele uma o le lafoga mulimuli ma fuafuaga faʻaalu.

E iai se taimi o le aso 20 o Me e saini ai le Kovana i le pili o le paketi, ma o lea taofi tele, e fitu a tatou manatunatuga i le Fono Faitulafono o lenei tausaga.

  1. O le pa'u o le paketi a le setete na mafua mai i filifiliga faaletulafono.

  2. O le K-12 na maua le tele o tupe, ae na sili atu ona toe faʻaleleia.

  3. O aʻoaʻoga maualuluga e tatau ona avea ma faʻamuamua maualuga.

  4. O le fa'aaloaloina o totogi o tagata faigaluega a le setete o se fa'amuamua fesiligia.

  5. Na filifili le au Democrats mo le sili atu le lautele o le paketi lafoga.

  6. O le Kovana Ferguson o se mea faigata tele i le taimi nei.

  7. E tatau ona tatou popole i le tala o le tupe mo le 2026.

O le pa'u o le tala o le tupe na mafua mai i filifiliga faitulafono

I le toe tepa i tua mai mataupu uma o faiga faavae a tagata taʻitoʻatasi, faʻaitiitiga o tupe faʻaalu, ma lafoga, e taua le manatua o le aofaʻi atoa o tupe maua a le setete e faʻamoemoeina e tuputupu aʻe i le 2.6 pasene i le va o le 2021-23 ma le 2023-25 ​​biennia ma le 6.8 pasene i le va o le 2023-25 ​​ma le 2025-27 biennia. I se isi faaupuga, o le aitalafu o le paketi e leʻi mafua mai i se pa'ū o le tamaoaiga e pei ona tatou i ai i le 2008-09.

I Uosigitone, o loʻo ia i matou se tulafono paleni o le paketi e fa tausaga lea e manaʻomia ai le au tusitala o paketi i le fono faitulafono ma le ofisa o le Kovana e tuʻufaʻatasia se fuafuaga tau lafoga ma tupe faʻaalu e faʻamoemoeina ai se paleni lelei i le fa tausaga. E pei o soʻo se paketi, e tatau i le au fai tulafono ona faia le tele o manatu, ae o se tasi o faʻamatalaga faavae e tatau ona latou galulue faʻatasi ma o faʻamatalaga aloaia o tupe maua a lo tatou setete , lea e faʻafouina i le tele o taimi i le tausaga.

O le mea na tupu e oʻo atu i le 2025 o loʻo faʻatatauina e le au fai tulafono le tele o tupe faʻaalu nai lo tupe maua. Mo se taimi umi o le fa'aaluina o le mata'ituina o tupe maua fuafuaina, e aunoa ma le sili atu. Ae mo le 2023-25 ​​biennium, o le paketi faʻaaogaina sa i ai se va tele i le va o tupe faʻaalu ma tupe maua. O le mataupu e faapea o le fua faatatau o tupe maua aloaʻia mo le 2023-25 ​​na paʻu teisi - e ui lava e leʻi faʻaletonu, manatua e leʻi i ai se paʻu - ae o tupe faʻaalu na faia e le au fai tulafono na faʻaauau pea i luga o le ala na tatou maua i tausaga talu ai o luga atu o tupe maua.

O le tuputupu aʻe malie o tupe maua mo le paketi faʻalua tausaga 2023-25 ​​sa faʻamoemoeina e le Economic and Revenue Forecast Council, peitaʻi o se mea uiga ese i la tatou tulafono paleni o le paketi e mafai ai e tusitala o le paketi ona manatu o le a tuputupu aʻe tupe maua i le itiiti ifo i le 4.5 pasene i le lua tausaga lona lua o se vaʻaiga i le fa tausaga, e tusa lava pe le o faʻaalia e le vaʻaiga aloaia lena tulaga o le tuputupu aʻe. Amata mai le 2022, ma e oʻo atu i le 2024, o paketi faʻatino na paleni i le fa tausaga ona o le au faipule na manatu i le 4.5 pasene le tuputupu aʻe o tupe maua i le tausaga.

E le faapea o lo'o iai se mea leaga o lo'o tupu, ma e le mafai ona matou fai atu i le FFTS na fa'aoso logo logo e uiga i lenei mea. E leai. Ae o le taimi nei i le manuia o le lumanaʻi, e tatau ona fai atu o le faapaleniina o le paketi i luga o le fa tausaga e faʻatatau i tupe maua e le o iai i le tala faʻasolopito o se manatu leaga. Na aoga mo sina taimi, aemaise lava pe a matou maua se mataʻutia o tupe fesoasoani COVID tasi taimi mai DC, ae na maua mai ia i matou. Ma o le iʻuga o se sauniga faʻaletulafono tiga lea na vaʻaia ai le tele o tipi i polokalame e leʻi vaʻaia e i matou ma isi o loʻo oʻo mai, ma o le a lagona i le setete atoa.

O le K-12 na maua le tele o tupe ae na sili atu ona solomuli

O le aofaʻi na faʻasalalau solo e vaega e fiafia i ai K-12 o loʻo oʻo mai i le fonotaga a le fono faitulafono o le $3 piliona i le fesoasoani tau tupe fou lea o le a faʻaalu i le faʻaopoopoga mo aʻoaʻoga faʻapitoa, meafaitino, sapalai, ma tau o galuega (MSOC), ma felauaiga. O le mea moni na taunuʻu mai ai le paketi mulimuli e tusa ma le $429 miliona i le faʻaopoopoga o tupe faʻaalu i aʻoaʻoga faʻapitoa ma le MSOC. E leʻi maua se faʻaopoopoga i felauaiga, ma e maualalo ifo nai lo paketi na muamua atu.

O aʻoaʻoga faʻapitoa o le mafuaʻaga tele lea o le faʻaopoopoga, ma maua ai le tusa ma le $350 miliona i le isi lua tausaga. O se laʻasaga tele lea mai le toetoe lava $1 piliona i le fesoasoani tau tupe fou sa i totonu o le fuafuaga a le Senate mo le paketi, peitaʻi na aveese e le au faipule le tapulaʻa o le lesitalaina o aʻoaʻoga faʻapitoa lea na manatu e le sili atu i le 16 pasene o tamaiti aʻoga i soʻo se itumalo aʻoga o le a manaʻomia auaunaga faʻapitoa mo aʻoaʻoga. O meafaitino, sapalai, ma tau o galuega na maua ai le faʻaopoopoga i le $78 miliona, lea e matua ese lava mai fuafuaga na muamua atu ma atonu e le lava mo le tele o itumalo e totogi ai tau faʻateleina mo mea e pei o inisiua ma tau o mea faʻaaoga.

I se vaaiga lautele, o le ata atoa o le fesoasoani tau tupe mo le K-12 i Uosigitone e foliga mai e sili atu ona solomuli i le taimi nei nai lo le fa masina talu ai. O le mafuaaga o lena mea o le faaiuga a le au faipule e aveese le tapulaa i tupe maua e mafai ona maua mai lafoga i le lotoifale. O se fesoasoani tele lea i itumalo aoga e sili ona maualuga le tau o lafoga o meatotino ma tagata palota e naunau e totogi lafoga i latou lava. O Seattle ma Bellevue o ni faataitaiga lelei se lua.

I se tasi taimi sa iai le fuafuaga e fa'aluaina le siitaga o lafoga ma se siitaga tumau i le polokalame Local Effort Assistance (LEA). O se tasi lea o nai vaega laiti o lo'o fa'atupe ai a'oa'oga i totonu o le tatou setete, ma e fa'atatau e fa'amalie ai le le tutusa o lafoga fa'alotoifale e ala i le fa'asoaina atu o tupe a le setete i itumalo matitiva o latou tagata palota e matele atu i le fa'ateleina o a latou lafoga. Ae o le siitaga tumau i le LEA e lei tumau i le paketi faaiu, ae na tuu atu e le au faipule se siitaga e tasi e $137 miliona i le LEA. 

Mo i matou i le FFTS, o lo matou tulaga, afai o le a faia e le au fai tulafono ni laasaga i tua, ma faalagolago atili i itumalo aoga i le lotoifale e pasia lafoga ma faatupeina i latou lava, ona tatau foi lea ona latou faatulagaina se faaopoopoga talafeagai i le tulafono i le polokalame LEA ina ia faapaleni ai le le tutusa e le maalofia o le a atiae e aunoa ma lea mea. Ioe, e iai foi le avanoa mo le au fai tulafono e aveese atoa ai le faatupeina o aoga i le lotoifale ma fausia se fuafuaga tutusa mo le faatupeina o aoga K-12 i le tulaga o le setete lea e auina atu ai le tele o tupe i eria matitiva nai lo eria mauoa. O lenei manatu e le o iai i luga o le laulau, ma o se vaega o le mafuaaga ona o eria mauoa i Uosigitone o loo fai ma sui tutusa o le au Democrats.

O aʻoaʻoga maualuluga e tatau ona avea ma faʻamuamua maualuga

E ui e leʻi latalata le faʻatupeina o K-12 i mea e fia vaʻaia e i matou ma isi i lenei tausaga, atonu e sili atu le leaga. Na'o le fesili i a'oga maualuluga. E le aofia ai le siitaga i taui o tagata faigaluega a'oga maualuluga - sili atu i lalo - o le aofa'i o a'oga maualuluga na fa'aitiitia pe tusa ma le $185 miliona i le lua tausaga, e tusa ma le 3 pasene o le aofa'iga o le paketi a a'oga maualuluga. 

Ole vaega tele ole fa'aitiitiga ole fesoasoani tau tupe a tamaiti aoga, ma o le mea moni e ono sili atu le leaga. I le faaiuga, na faia e le au tusitala paketi se fefaʻatauaʻiga e faʻateleina ai le faʻaputuina o tupe maua mo fesoasoani tau tupe mo tamaiti aʻoga i kolisi ma iunivesite a le malo, ae faʻaitiitia tulaga fesoasoani tau tupe mo tamaiti aoga i aoga tumaoti e leai ni tupe mama, ma faʻaumatia fesoasoani tau tupe a le setete mo tamaiti aoga i aoga tumaoti mo tupe mama. E $12.5 miliona ua tipi uma i le polokalame Washington College Grant. O le Polokalama Bridge Grant, lea na maua ai le $500 i tamaiti sili ona matitiva mo le le totogiina o pili aoga, na aveesea foi, ma sefe $ 55 miliona i le lua tausaga.

I le mae'a ai o fesoasoani tau tupe, o le vaega lona lua o le tele o le tipiina o le 1.5 pasene i luga o le laupapa na tipi i a'oga uma a le malo mo le fa tausaga, ma le 0.5 pasene i luga o le laupapa na tipi i kolisi uma ma fa'atekinisi. E sefe le $48 miliona i le lua tausaga. 

E leai se masalosalo o aʻoaʻoga maualuluga, i le tulaga sili ona lelei, o se faʻamuamua lona lua mo le au faipule. I tulaga eseese i itu uma e lua, o mataupu e pei o fale, tausiga o le soifua maloloina, ma le siosiomaga e sili atu ona taua. Ma ia tonu ia i latou, atonu o loʻo atagia mai ai mea e faʻamuamua e a latou tagata palota. O aʻoaʻoga maualuluga o loʻo i ai i se tulaga faigata faʻapolokiki. O le teu faʻafaigaluega i ai e maualuga le ROI , ae o loʻo faʻatupulaʻia le masalosalo o le lautele e uiga i kolisi.

O le ulutala o aʻoaʻoga maualuluga o loʻo sau i lenei vasega o le fesoasoani tau tupe na tipi, ma e foliga mai o le a fafaga ai le tala e le aoga le kolisi.

O le fa'aaloaloina o totogi o tagata faigaluega a le setete o se fa'amuamua fesiligia

Afai e te tuufaatasia le faaopoopoga o le paketi faagaioiga mulimuli i le taui o tagata faigaluega a le setete, ma le taui o aoga maualuluga, e te latalata i le $1.5 piliona le faaopoopoga. O lenei mea e mo le faaopoopoga o totogi ma faamanuiaga na feutagai ai le pulega a le Kovana muamua o Inslee ma iuni o loo fai ma sui o tagata faigaluega a le setete. (E tasi le iuni tele a le vaega lautele na tuua i fafo , o le Washington Public Employees Association, o loo fai ma sui o tagata faigaluega i le tele o kolisi faalenuu ma kolisi faatekinolosi).

E ui i lea, o le fa’aopoopoga aupito tele lea i le paketi. Atonu e eseese au taumafaiga pe e te manatu o se mea taua lenei pe leai. I le isi itu, matou te manana’o ia manaia galuega a le malo, ma o afifi lelei o taui o le a tosina mai ai tagata talenia i nei galuega. I le isi itu, sa i ai se fuafuaga i luga o le laulau mo le lua tausaga o le malolo i le aso e tasi i le masina mo tagata faigaluega a le malo, ae o lo’o fa’aaloalogia pea le fa’aopoopoga o totogi ma fa’amanuiaga, lea semanu e sefe ai le $300 miliona i le lua tausaga. E foliga mai o se fa’alavelave a iuni ma nisi o le au fai tulafono na fa’aumatia ai lena manatu, ae o le mea uma lava e fa’atatau i fefa’ataua’iga, ma o le $300 miliona semanu e lava e toe fa’afo’isia ai uma fa’aitiitiga i fesoasoani tau tupe mo a’oa’oga maualuluga ma maua ai le fesoasoani tau tupe a le K-12 MSOC i le tulaga sa fa’amoemoeina e le au lagolago.

Na filifili le au Democrats mo le sili atu le lautele o le paketi lafoga

O le paketi fa'atino mulimuli e aofia ai pili lafoga fou e lima o le a maua ai le tusa ma le $9 piliona i le fa tausaga. E ui o se aofa'iga la'ititi lea nai lo le aofa'i na muamua atu na aumaia e manatu o afifi lafoga, ae e mafai lava ona fa'ateleina le aofa'i o tupe fa'aalu i le paketi fa'atino i le lua tausaga o le 2025-27 i le toeitiiti atoa le $78 piliona, e tusa ma le $6 piliona maualuga atu nai lo la tatou paketi e lua tausaga o lo'o iai nei.

Na tele ni felafolafoaiga i le va o le Kovana ma ta’ita’i o le fono i le mataupu i lafoga fou, ma e le o mautinoa pe talia e Kovana Ferguson le afifi atoa poo le veto i soo se pili fou o lafoga. O le talosaga mulimuli na auina atu i le Kovana na faʻasolo ese mai manatu sili ona vaapiapi tau lafoga e pei o lafoga o le tamaoaiga ma lafoga totogi. Nai lo lena, o le au tusitala tala o le tupe na alu ma se palanikeke siʻitia i lafoga pisinisi ma galuega, faʻapea foʻi ma le faʻalauteleina o lafoga faʻatau e faʻaoga i nisi auaunaga faʻapitoa. 

O loʻo iai foʻi se suiga tele i le lafoga i luga o kamupani tekonolosi e maua ai tupe maua e faʻapea e faʻatapulaʻa i aʻoaʻoga maualuluga ma fesoasoani tau tupe e manaʻomia. O le lafoga o loʻo faʻaeʻeina i le tele o kamupani tekonolosi i Uosigitone, ma o le tulafono fou e matua faʻateleina ai le fua mai le 1.22 pasene i le 7.5 pasene, faʻapea foʻi ma le faʻatapulaʻaina o lafoga totogi mai le $ 9 miliona i le $ 25 miliona. O lenei suiga ua fuafua e maua mai ai le sili atu i le $1.6 piliona i tupe maua fou mo aʻoaʻoga maualuluga ma le atinaʻeina o tagata faigaluega i totonu o le fa tausaga - lea e TELE - ae o le tulafono na faʻatagaina ai nei tupe e faʻaoga mo isi faʻamoemoega, ma e foliga mai o loʻo i ai se faʻaliliuga o tupe maua mai le teugatupe a aʻoga maualuluga i le tupe lautele.

O le Kovana Ferguson o se mea faigata tele i le taimi nei

Na amata i se lauga amata na aofia ai le tele o upu masani masani e uiga i le toe fuataina o le malo ma le puleaina o tupe, ma na lafoina ai tagata i totonu ma siomia ai le malo mo se matasele na masani ai i le Kovana muamua o Inslee. 

Ae ina ua maeʻa ona faia ni nai galu laiti, i le taimi atoa o le fono faitulafono sa faigata tele ona iloa le tulaga o Kovana Ferguson i tulafono tetele poʻo fesili taua o le paketi. I ni nai vaega eseese o le sauniga, na faia ai e le Kovana ni konafesi a le au tusitala lea na ia fai mai ai mea na te le fiafia i ai, pe faʻatulaga ni nai mataupu faavae maualuluga e faʻatatau i lafoga ma tupe faʻaalu. Ae na te leʻi faʻaalia lava i luma o tagata se tulaga manino e uiga i lafoga, poʻo vaega sili ona finauina o tulafono e pei o aia tatau a matua, pulea o lisi, poʻo faʻamanuiaga mo le leai o ni galuega mo tagata faigaluega e tetee. O le faiga a le Kovana na foliga mai na faʻalavelaveina ai le au faipule, ma e mautinoa lava na faʻalavelaveina ai le au Democrats o loʻo galulue i lenei tausaga ma le le manino tele i le tulaga o a latou mea e faʻamuamua ma le Kovana. Atonu o le a aoga mo Kovana Ferguson i le ausiaina o ana sini, ae tatou te le iloa moni poʻo a na sini.

E tatau ona tatou popole i le tala o le tupe mo le 2026

Sa faigata lava le tulaga o le tala o le tupe i lenei tausaga, ma sa i ai i se tulaga e lei oo i ai mea uma o loo tutupu i le tamaoaiga o le atunuu ma faiga faavae a le malo. E valu masina i le va o le taimi nei ma le amataga pe afai o le 2026 fono faitulafono, ma le va o lea ma lea taimi e foliga mai o le a matua paʻu i lafoga a le feterale, ma atonu o le a faʻaalu i polokalame o loʻo tele alagatupe a le setete e pei o medicaid, Head Start, Title 1 ma IDEA.

E le mautinoa fo'i le va'aiga lautele i le tamaoaiga. I le avea ai ma se setete, o le tamaoaiga o Uosigitone e matua'i a'afia i fefa'ataua'iga, ma e le o tele se naunau o le pulega a Trump i lena mea. O lo'o i ai tala faanoanoa e uiga i le pa'ū tele o uta i Uafu o Seattle ma Tacoma, ma ua maua Boeing i le vaeluaga o le taua fefa'ataua'iga a Amerika ma Saina.

Matou te le manaʻo e fai se vaʻaiga e uiga i le tamaoaiga o le setete, ae o loʻo i ai faʻailoga popole. Sa faigata tele mo faipule ma le Kovana ona taulimaina le faaletonu o le paketi na faia e le tagata lava ia i lenei tausaga, ma o le pa'u moni o le tausaga fou o se faafitauli sili atu ona faigata.